Tôi viết bài này tham gia bàn tròn thảo luận tại sao nhân viên Việt Nam thiếu tinh thần hợp tác trên thời báo Kinh Tế Sài Gòn.

Theo tôi, có bốn lý do sau đây:

Thứ nhất,
người Việt Nam đã đưa môi trường làm việc, bạn đồng nghiệp vào trong
cuộc sống riêng tư của mình quá nhiều. Hầu hết chúng ta xem đồng nghiệp
là những người bạn thân thiết. Ở các nước phương Tây, cả các nước tiên
tiến trong khu vực, họ tách bạch rất rõ giữa đồng nghiệp và bạn bè, xem
đó là hai thế giới khác nhau. Tôi từng ngạc nhiên khi thấy một người
bạn Úc  tổ chức đám cưới, mời khoảng 200 người dự tiệc nhưng trong đó
chỉ có hai người làm việc cùng công ty. Trong khi đó, chúng ta làm việc
chung, chơi chung, nhậu chung. Gắn bó nhiều, "thương" nhiều, thì cũng
"ghét" nhau, "ganh tức" nhau nhiều. Những tình cảm "hỷ, nộ, ái, ố" vì
thế len lỏi vào trong môi trường làm việc – một môi trường đúng ra chỉ
nên có sự tôn trọng nhau, quý mến nhau như những đồng nghiệp.

Thứ hai,
người Việt Nam chúng ta còn thiếu một chút chuyên nghiệp trong làm
việc. Ở một số nơi, người ta có thể thảo luận, phê bình nhau chan chát,
để tìm ra ý hay cho công ty phát triển. Khi họp hành, họ phê bình, săm
soi ý tưởng, chứ không "tấn công" con người. Có những cuộc họp, họ sẵn
sàng thảo luận hàng tiếng đồng hồ, tuy có đỏ mặt tía tai… nhưng sau
khi đã đạt được ý tốt nhất là gần như họ không còn để ý đến những tranh
luận vừa xảy ra. Trong khi đó người Việt Nam chúng ta hay tự ái và hay
đưa danh dự cá nhân vào những ý tưởng của mình. Ý tưởng mà bị thảo
luận, phê bình thì cũng gần như cá nhân bị "tấn công". Điều đó thường
dẫn đến hai thái cực. Một là thương nhau, "dĩ hòa vi quý", cố gắng
không có ý kiến trái ngược và điều đó hoàn toàn không tốt cho sự phát
triển của tổ chức. Hai là ngược lại, "dập" không thương tiếc ý kiến của
những người "phe khác". Ý kiến càng khác nhau, thì mâu thuẫn cá nhân và
phe nhóm càng cao.

Thứ ba,
một số nhân viên tạo ra những phe cánh mâu thuẫn với nhau và đôi khi
đối đầu với cả cấp quản lý trực tiếp. Ngay cả ở một số công ty lớn của
nước ngoài tại Việt Nam, dù đã có hệ thống làm việc chuyên nghiệp trong
tuyển dụng và đánh giá nhân viên nhưng cũng không tránh được việc cư xử
cảm tính của một số "sếp"
người nước ngoài hay người Việt Nam. Chẳng
hạn đôi khi cũng có những trường hợp thăng tiến gây ngạc nhiên cho mọi
người. Và vì thế theo lẽ thường, một số người sẽ "tranh thủ" sếp, tạo
phe cánh để có thể "bay xa bay nhanh"
hơn bình thường. Riêng ở các công
ty, cơ quan nhà nước thì có thêm tình trạng nhiều nhân viên là người
nhà, là "đàn em" của anh Hai, anh Ba… do đó cấp quản lý trực tiếp
không dám "đụng" đến.  Còn  ở các công ty tư nhân, công ty cổ phần, đôi
khi nhân viên là người nhà của giám đốc hay của thành viên hội đồng
quản trị… các "nhân vật" này thường tạo ra những chuyện làm nội bộ
xáo trộn. Cấp quản lý dù có giỏi đến đâu  cũng bị "bó tay" và rất khó
làm việc.

Thứ tư,
một số người hay đặt quyền lợi cá nhân lên trên quyền lợi của tập thể.
Trong trường hợp hai quyền lợi mâu thuẫn nhau, một số người, bất chấp
tất cả, sẵn sàng theo đuổi quyền lợi cá nhân.  Để hạn chế được điều này
thì chính sách quyền lợi phải hết sức thực tế, công bằng cho cả cá nhân
và tổ chức và các cá nhân phải được đào tạo hết sức chuyên nghiệp.  

Thiết
nghĩ, nếu tìm thêm được nhiều nguyên nhân gây ra sự thiếu hợp tác trong
tổ chức để từ đó đưa ra các giải pháp làm tăng tinh thần hợp tác của
nhân viên thì hiệu quả của các tổ chức chắc chắn sẽ được nâng cao.
                                                                                                                                                                      Theo Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn